W dniach 9-10 czerwca przyjechały do naszego Muzeum Marina i Olga Kartuzowa z synem Pawłem z Moskwy. Dopiero rok temu dowiedziały się poprzez internet o wojennych losach brata ich ojca. Strona niemiecka opublikowała dane o rosyjskich jeńcach wojennych w czasie II wojny światowej. Marina i Olga przeczytały na rosyjskich stronach internetowych o działalności Muzeum Historyczno-Wojskowego w Toruniu i postanowiły przyjechać, by pomodlić się na grobie wujka. Procedury wizowe trwały prawie rok, a i niełatwo było im otrzymać urlop z pracy. Wykorzystały święto państwowe w Rosji i na 3 dni "urwały się" do Polski. W ręku miały jedynie kopię niemieckiej karty ewidencyjnej brata ojca, a celem było Liceum w Toruniu, w którym jest muzeum.
Sam chyba Bóg dopomógł im w szczęśliwym dotarciu do nas...
Na niemieckich dokumentach znaleźliśmy rosyjskie pieczęcie z 1946 roku i zapiski, z których wynika jednoznacznie, że władze sowieckie już wtedy wiedziały o losach szeregowego Dimitrija Kartuzowa, jednak informacji tej nie przekazały rodzinie. Matka jego zmarła w 1947 r. czekając do śmierci na powrót syna lub wiadomość o nim. Brat Dimitrija zmarł rok temu i też nie doczekał się tej cudownej chwili...
Dimitrij Wasiljewicz Kartuzow urodził się w 1916 r. we wsi Gorłowo w Riazańskiej Obłasti w rodzinie kowala. Wraz ze starszym bratem Konstantinem pracował u ojca w kuźni. W 1938 r. ojciec poddany został represjom stalinowskim (powodu rodzina nie zna do dziś. Przypuszczają, że mógł na to wpłynąć fakt, że podczas I wojny światowej trafił jako żołnierz armii carskiej do austriackiej niewoli i tam został baptystą).
Cała rodzina Kartuzowa została przesiedlona karnie do nowego miejsca zamieszkania - do wsi Sołncewo w Moskiewskiej Obłasti (obecnie zachodnia część Moskwy).
Ojciec wkrótce zmarł. Dimitrij pracował z bratem w Zakładzie im. Lichaczowa jako ślusarz. Produkowano tam słynne samochody ZIŁ. Grał w piłkę nożną w sportowym klubie zakładowym. W 1940 r. ożenił się. Dziecko zmarło przy porodzie.
22 czerwca 1941 r. Niemcy napadły na Związek Sowiecki. W sierpniu 1941 r. został z bratem zmobilizowany do armii. Przed wyruszeniem na front udało mu się przybiec w mundurze na kilka chwil do domu. Żegnając się z mamą nie krył zdziwienia nową sytuacją. Szokiem dla niego był fakt, że jeden karabin przypadał na trzech żołnierzy...
12 października 1941 r. dostał się do niewoli niemieckiej w rejonie miejscowości Zyzdra w Kałużskiej Obłasti (Smoleńsk). Stamtąd trafił do Torunia do Stalagu 312.
25 listopada 1941 r. zmarł w obozie na Glinkach z wycieńczenia organizmu...
Zwiedzanie Muzeum Historyczno-Wojskowego
Rampa kolejowa w Toruniu. To właśnie tu w październiku 1941 r. wysiadł z transportu sowieckich jeńców wojennych szeregowy Dimitrij Kartuzow
Dom Leona Wosika w pobliżu Stalagu XXC. Pan Leon pokazuje prowizoryczną kuchnię, na której koczujący pod gołym niebem jeńcy sowieccy gotowali sobie jedzenie, zanim zostali przeniesieni do właściwego obozu jenieckiego.
Kościół p.w. bł. S.W. Frelichowskiego budowany na terenie "sektoru włoskiego" Stalagu XXC. Proboszcz kościoła ks. Ryszard Domin przyjął bardzo serdecznie gości z Rosji. Pokazał im kaplicę w nowo budowanym kościele, która poświęcona będzie wszystkim jeńcom wojennym ze Stalagu XXA i XXC. Z okazji 25 lat Chrystusowego Kapłaństwa życzymy wszyscy księdzu Dominowi zdrowia i wytrwałości w realizacji tak szlachetnych celów!
Pan Leon Wosik pokazuje teren byłego obozu jenieckiego Stalag XXC i opowiada o swoich przeżyciach z okresu wojny. W trawie można znaleźć cały czas pozostałości po jeńcach wojennych: resztki butów, zbrojonych szyb do baraków, naczyń do jedzenia i mycia itp.
Cmentarz jeńców wojennych w Małej Nieszawce. Tu spoczywa szeregowy Dimitrij Kartuzow. 11-letni Paweł Kartuzow składa kwiaty na grobie brata dziadka...
Rodzina Kartuzow z Moskwy przesłała ostatnio do naszego Muzeum przedwojenne fotografie zmarłego w Toruniu jeńca wojennego Stalagu XX C - Dmitrija Wasiljewicza Kartuzowa celem uzupełnienia opracowanych przez nas wspólnie jego wojennych losów.
