Do naszego Muzeum zwrócił się z prośbą o pomoc w badaniach historycznych na temat STALAGU XX C syn żołnierza włoskiego, który był internowany w Toruniu w czasie wojny. Prowadzimy na bieżąco wymianę korespondencji z drem Paolo Girardi. Efektem końcowym ma być wspólne organizowanie Podróży Pamięci dla rodzin i bliskich byłych włoskich jeńców wojennych do Torunia do STALAGU XX C, na terenie którego... budowane jest obecnie osiedle mieszkaniowe... Przytaczamy fragmenty tej jakże ciekawej i wzruszającej korespondencji.
Jestem Włochem, mój ojciec oraz wielu jego towarzyszy broni przebywali po 8 września 1943 r. w STALAGU XX A w Toruniu(a później w STALAGU XXI D w Poznaniu. Byli oni jeńcami wojennymi, określano ich jako I.M.I. (Italienische Militär Internierte). Prowadzę badania dot. historii obozu dla jeńców wojennych, w którym przebywał mój ojciec i inni żołnierze włoscy.
Nie tylko ja, ale i wielu innych potomków byłych jeńców chciałoby odnaleźć miejsce przetrzymywania ich ojców w niewoli oraz ewentualnego pochówku. Jestem zainteresowany wszelką dokumentacją oraz informacją na temat STALAGU XX A. Często jest tak, że trudno jest odnaleźć po tylu latach miejsca po tego rodzaju obozach. Dlatego też mam następujące pytania, na które mam nadzieję, że otrzymam odpowiedź:
- Czy zachowały się w Toruniu ślady/pozostałości po obozie jenieckim?
- Czy jest w Toruniu tablica pamiątkowa lub krzyże na miejscowym cmentarzu w pobliżu obozu?
- Czy mógłbym dowiedzieć się na temat publikacji, broszur, materiałów informacyjnych, pocztówek, map, artykułów prasowych lub książek na temat obozu jenieckiego w Toruniu?
- Czy jest w Toruniu jakieś muzeum, wystawa, organizacja kulturalna, lokalni historycy lub też proboszcz kościoła czy też parafia, która zajmuje się tą tematyką i do której mógłbym się zwrócić?
Mam dużą potrzebę, aby odwiedzić w najbliższym czasie Toruń i teren obozu STALAG XX A w celu rozpoznania tej sytuacji.
W przypadku nawiązania kontaktu z osobami lub instytucjami, które troszczą się o zachowanie w pamięci tych tragicznych wydarzeń z okresu ostatniej wojny, a związanymi m.in. z pobytem w Toruniu żołnierzy włoskich zorganizowane zostaną regularne przyjazdy studyjne do Torunia moich przyjaciół i innych potomków byłych żołnierzy internowanych. Zamierzam w przyszłości wydać biuletyn informacyjny na temat obozu jenieckiego w Toruniu, by na jego podstawie umożliwić moim rodakom, a przede wszystkim generacji dzieci i wnuków, organizowanie Podróży Pamięci do Torunia.
***
Szanowny Panie Olecki,
jestem Panu bardzo wdzięczny za obszerną odpowiedź na mój list. Przyjadę do Torunia, by odwiedzić Muzeum Historyczno-Wojskowe oraz miejsce, na którym znajdował się obóz jeniecki STALAG XX C. Bardzo pomocna okazała się Pańska informacja, że niektórzy jeńcy włoscy przebywali w Forcie XIII. Chciałbym odwiedzić te miejsca i wykonać dokumentację fotograficzną. Czy może Pan napisać coś więcej o miejscowości Brąchnowo koło Torunia, o której Pan napisał, że znajduje się tam figura Matki Boskiej, zbudowana przez jeńców włoskich w 1945 r. za cudowne uratowanie od śmierci w czasie wojny?
Myślę, że włoski kapelan wojskowy, który odprawiał msze św. na Podgórzu oraz inni zmarli żołnierze włoscy zostali ekshumowani i przewiezieni do Włoch w latach 1953/1955. Jedynie ok. 5.000 Włochów pozostało na dużych cmentarzach w Hamburgu, Kolonii, Berlinie oraz na Bielanach koło Warszawy. Jeszcze raz dziękuję za poniesiony trud w poszukiwaniach historycznych i pomoc !
Dr Paolo Girardi
