Kilka wybranych eksponatów ze zbiorów Muzeum Historyczno - Wojskowego w Toruniu

Dzieje Torunia są tak zawiłe, jak i cała historia Polski na Pomorzu Nadwiślańskim. Od roku ok. 1880 do 1918 r. Toruń był drugą co do znaczenia i wielkości twierdzą w państwie pruskim. Nieopodal przebiegała bowiem granica z Zaborem Rosyjskim.

Większość mieszkańców miasta i okolic pełniło wtedy służbę w szeregach armii niemieckiej.

Ciekawostka: zdjęcie portretowe z wojska z Pułku Czarnych Huzarów, stacjonującego w Gdańsku-Wrzeszczu oraz nadany temu żołnierzowi z okolic Chełmży w czasie I wojny światowej „Żelazny Krzyż”.

Oryginalna ulotka niemiecka zrzucana na pozycje dzielnych obrońców Lwowa w 1939 r.

Francuska opaska partyzancka i zaświadczenie wydane przez dowódcę oddziału partyzanckiego dla Zygmunta Nelkowskiego, który wraz z kolegą przeszedł ochotniczo na stronę „Francuskich Sił Wewnętrznych”.

Plutonowy Zygmunt Nelkowski został w oddziale instruktorem ds. saperskich. Uratował m.in. duży most we Francji, który miał zostać wysadzony przez Niemców przed zbliżającymi się Aliantami.

Mundur wraz z wyposażeniem członka niemieckiej paramilitarnej organizacji młodzieżowej „Hitlerjugend”. Należeć do niej musiały m.in. dzieci tych rodziców, którzy przyjęli w czasie wojny niemieckie obywatelstwo.

Toruń zdobyły 1 lutego 1945 r. oddziały Armii Radzieckiej. U ich boku walczyli polscy żołnierze z utworzonej w Związku Sowieckim I Armii Wojska Polskiego. Wielu z nich poległo w walkach o Toruń.

W lipcu 1944 r. nacierający na Niemców Rosjanie przekroczyli granice Rzeczypospolitej z 1939 r. Oddziały partyzanckie Armii Krajowej w ramach akcji „Burza” starały się niejednokrotnie współdziałać operacyjnie z jednostkami Armii Czerwonej w wyzwalaniu polskich miast i wsi.

Jednakże po zakończeniu walk los dla polskich partyzantów okazał się tragiczny. Zostali oni albo rozstrzelani przez NKWD na miejscu, albo wywiezieni na Syberię.

Hełm, zamordowanego w bestialski sposób przez NKWD, partyzanta AK wydobyty podczas ekshumacji przez toruńskich archeologów na terenie obecnej Litwy.

W Polsce rozpoczęła się w 1944 r. kolejna okupacja... tym razem sowiecka.

Nasze zbiory poszerzyły się o nowy nabytek. Jest nim oryginalna ulotka napisana w formie odezwy "Do narodu polskiego", pod treścią której podpisały się 24 polskie organizacje podziemne. Warto skupić się nad jej treścią. Autorzy piszący ją w czasie wojny ok. 1943 roku nie spodziewali się chyba trafności swych spostrzeżeń i obaw...

Większość z podpisanych struktur walczyło w partyzantce i Powstaniu Warszawskim. Po tzw. wyzwoleniu w 1945 roku okrutny los nie oszczędził tych patriotów.

Amerykańska gazeta oraz czasopisma "Life" z września 1939 r. podarowane do Muzeum przez Johna Hite, byłego żołnierza US ARMY, który zamieszkuje od wielu lat w Toruniu.

Amerykanie relacjonują w nich walki w Polsce i nie za bardzo wiedzą w załączonej ankiecie, jaki zająć stosunek do nowej wojny.

Battle dress i pustynne krótkie spodnie brytyjskie plutonowego Zygmunta Nelkowskiego. Ciekawostka: Hełm brytyjski został wykopany w Toruniu. Należał prawdopodobnie do jeńców angielskich ze STALAGU XX A.

Oryginalny plakat ze słynnego sfałszowanego referendum ludowego w 1946 roku "3 x TAK".

1. Czy jesteś za zniesieniem Senatu?

2. Czy chcesz utrwalenia w przyszłej Konstytucji ustroju gospodarczego, zaprowadzonego przez reformę rolną i unarodowienie podstawowych gałęzi gospodarki krajowej, z zachowaniem ustawowych uprawnień inicjatywy prywatnej?

3. Czy chcesz utrwalenia zachodnich granic Państwa Polskiego na Bałtyku, Odrze i Nysie Łużyckiej?

Miało być ono sprawdzianem popularności rządzących w kraju komunistów i ich sojuszników. Operację sfałszowania referendum nadzorowała ekipa funkcjonariuszy radzieckich służb specjalnych.

Wyniki referendum z jednej strony ukazały słabość PPR. Z drugiej jednak strony pokazały, że PPR, będąca w istocie partią całkowicie zależną od Moskwy, nieistniejącą w polskiej tradycji politycznej, w ciągu kilku lat zdołała skłonić do głosowania na siebie około 30% Polaków. Wprawdzie owe około 30% poparcia uzyskano nie tylko drogą perswazji i stwarzaniem możliwości błyskawicznego awansu dla różnych grup społecznych, ale również środkami przymusu, presji czy nawet terroru. Przeciw fałszerstwom protestowali Mikołajczyk oraz przedstawiciele USA i Wielkiej Brytanii.