Działacz naszej Fundacji Paweł Nowakowski przekazał do Muzeum bardzo ciekawe dokumenty Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”. Są to zaszyfrowane raporty z akcji, ulotki, rota przysięgi, księga szyfrów itp.
Znalezione one zostały przez Pawła podczas zwiadu historycznego w Borach Tucholskich:„…wyprawa zaczęła się ciekawie już pierwszego dnia, ponieważ przemierzając potężne kompleksy leśne trafiliśmy na gospodarstwo, w którym właśnie odbywały się żniwa. Zaproponowaliśmy wraz z kolegami pomoc, którą gospodarz przyjął z chęcią, ponieważ zanosiło się na deszcz. Okazał się on bardzo serdecznym człowiekiem, zaproponowałnocleg w stodole i oprowadzenie nas po okolicy ze wskazaniem miejsc, gdzie działał „Gryf Pomorski”. W jednej ze starych partyzanckich ziemianek znaleźliśmy puszkę z dokumentacją oddziału...”.
Stan zachowania dokumentów, które leżały od końca wojny w puszce był tragiczny. Z pomocą nam przyszła Pani dr Elżbieta Jabłońska z Zakładu Konserwacji Papieru i Skóry Uniwersytetu im. M. Kopernika w Toruniu. Pod jej kierunkiem studenci w ramach ćwiczeń wykonali bezpłatną konserwację dokumentacji oddziału. Prace trwały ponad rok, w lipcu br. Pani dr Jabłońska przekazała naszemu Muzeum powierzony materiał historyczny wraz z odpowiednią dokumentacją.
W imieniu Fundacji Muzeum Historyczno-Wojskowe oraz przyszłych zwiedzających nasze wystawy dziękujemy serdecznie Pawłowi Nowakowskiemu i Pani Elżbiecie Jabłońskiej za patriotyczną postawę !!!
Zdjęcia dokumentów wykonał Łukasz Balcerzak
* * * * * * * * * *
Kilka ważniejszych informacji o Gryfie Pomorskim na podstawie danych z Wikipedii:
- TOW "Gryf Pomorski" została utworzona 7 lipca 1941 r.
- Zgodnie z deklaracją ideową miała mieć charakter katolicki, ponadpartyjny, wojskowy. Jej celem była pomoc polskiej ludności Pomorza i przygotowanie wystąpienia zbrojnego w połączeniu z desantem polskich wojsk z Zachodu przewidzianego na okres załamania się Rzeszy Niemieckiej. Deklarowano podporządkowanie się Polskiemu Rządowi na Uchodźstwie i Najwyższemu Wodzowi z zachowaniem jednak niezależności.
- Jej liczebność osiągnęła maksymalny stan liczbowy ok. 18-20 tys. ludzi.
- Ważnym rodzajem działalności, pomimo niekorzystnych warunków terenowych oraz silnego nasycenia obszaru Pomorza jednostkami niemieckimi i ludnością niemiecką, była oprócz działalności wywiadowczej - walka partyzancka.
- TOW "Gryf Pomorski" utrzymywała w terenie ok. 35 grup leśnych i oddziałów partyzanckich .
- Ich schronieniem i bazami wypadowymi były setki bunkrów i schronów leśnych rozsianych po lasach i wielu wsiach. Prowadzono w nich także szkolenie wojskowe, przechowywano zdobytą broń i inne wyposażenie wojskowe.
- Terytorialna struktura organizacyjna: Składała się z rejonów (okręgów), powiatów i gmin. Występowały także samodzielne komendy terenowe.
- Najniższą jednostką organizacyjną były piątki szturmowe. Na tym szczeblu była prowadzona zaszyfrowana ewidencja członków organizacji według list A (numer, nazwisko, imię) i list B (numer, nazwa miejscowości), przechowywanych w 3 odrębnych ukryciach podziemnych poza terenem zabudowanym.
-Gryfowcy przeprowadzili ponad 100 akcji zbrojnych.
- Od połowy 1944 r. na teren Pomorza zaczęły być zrzucane desantowe grupy zwiadowcze złożone z sowieckich i polskich żołnierzy. Ich faktycznym zadaniem była jednak nie tyle walka z Niemcami, co rozpracowywanie struktur "TOW Gryf Pomorski" w celu wykorzystania zdobytych informacji po zajęciu Pomorza przez Armię Czerwoną. Władze sowieckie wiedziały, że na tych terenach działa liczna patriotyczna konspiracja niepodległościowa, która mocno akcentuje pierwiastki katolickie i jest silnie popierana przez miejscową ludność. Sowieci uważali, że "TOW Gryf Pomorski" będzie przeszkodą we wprowadzeniu komunizmu w Polsce i dlatego należy go zlikwidować!!!
- Ostatni rozkaz prezesa i komendanta naczelnego Augustyna Westphalaz 11 stycznia 1945 r. nakazywał rozbrajanie żołnierzy niemieckich i prowadzenie dywersji na tyłach frontu.
- Jego rozkazem z 21 marca 1945 r. TOW "Gryf Pomorski" został zlikwidowany.
- Na mocy rozkazu likwidacyjnego TOW "Gryf Pomorski" ostatni przywódca nakazał składanie broni, ujawnianie się oraz wstępowanie partyzantów do LWP i MO. (Prawdopodobnie było to powodowane obawami przed represjami komunistycznych władz) Pomimo tego od pierwszych dni wyzwolenia Pomorza rozpoczął się terror, szykany i długoletnie prześladowania gryfowców przez Urząd Bezpieczeństwa i NKWD. Wielu aresztowano, przesłuchiwano i więziono bez sądów, część zamordowano. Licznych partyzantów wysłano wraz z Niemcami do ZSRR do łagrów. W represjach komunistyczne władze wykorzystywały nawet dawnych agentów Gestapo.
